DDD: Entity, Value Object và Aggregate Root
💠 Chắc hẳn ai mới học DDD cũng đều học thuộc kiểu:
-
Entity có ID, so sánh theo identity trong cùng loại Entity và phạm vi domain đang xét. Nghĩa là hai Entity đại diện cho cùng một thực thể nếu chúng có cùng identity trong phạm vi đó, dù các state/property còn lại có thể thay đổi theo thời gian.
Entity thường được biểu diễn bằng
classvà có lifecycle: identity dùng để nhận diện nó xuyên suốt vòng đời, còn state có thể thay đổi. -
Value Object không có identity riêng cần theo dõi, so sánh theo các thành phần value có ý nghĩa trong domain. Nghĩa là hai Value Object bằng nhau nếu chúng cùng type và cùng value.
Value Object được thiết kế immutable, không theo dõi lifecycle riêng theo identity như Entity. Trong C#, nó có thể được biểu diễn bằng
record,record struct,readonly structhoặc mộtclassimmutable tùy trường hợp. Chỉ chọn kiểu dữ liệu chưa đủ để có immutability và value equality đúng với semantics của domain. Chẳng hạn,record structvẫn có thể mutable, còn các reference member có thể trỏ tới dữ liệu mutable.Entity có thể chứa các Value Object.
-
Aggregate Root là một Entity đóng vai trò root của một Aggregate. Aggregate là 1 boundary có thể chứa các Entity con và Value Object. Từ bên ngoài, việc thay đổi state của các Entity con phải đi qua Aggregate Root. Một Aggregate cũng có thể chỉ gồm root, không cần Entity con hay Value Object.
Nhưng cách hiểu trên mới chỉ là tầng khá bề mặt và thiên về physical structure. Còn một khía cạnh quan trọng hơn chưa đụng tới: semantics và domain meaning.
Tổng quan identity, value và consistency boundary, cùng vai trò của Aggregate Root.
💠 Entity xác định đối tượng đó là ai — “who”
Nó giống như xác định một ngôi vị/person trong triết học hay thần học: identity là thứ làm cho thực thể đó vẫn là chính nó, dù các thuộc tính khác có thể thay đổi.
Ví dụ:
Entity 1:
Id = 1
Name = Học
Entity 2:
Id = 2
Name = Học
Hai Entity này không bằng nhau về identity trong domain. Dù Name giống nhau, chúng vẫn là hai thực thể có identity
riêng.
Ngược lại:
Entity:
Id = 1
Name = Học
sau này đổi thành:
Id = 1
Name = Petrus Học
thì về mặt domain, đó vẫn là cùng một Entity.
Identity của Entity tồn tại xuyên suốt lifecycle của nó, còn state có thể thay đổi. Đây là equality theo domain
identity. Một class C# thông thường không tự so sánh theo Id qua Equals() hay == nếu ta chưa implement semantics
đó.
💠 Value Object xác định đối tượng đó có GIÁ TRỊ gì — “what”
Nó mô tả những value mà nhiều Entity khác nhau đều có thể cùng sở hữu.
Ví dụ con người có thể có cùng chiều cao, cân nặng, màu tóc... Những value này không cần một identity riêng để theo dõi.
Hoặc với tiền:
Value Object 1:
Amount = 1
Currency = USD
Value Object 2:
Amount = 1
Currency = USD
Hai Value Object này bằng nhau vì chúng biểu diễn cùng một value: 1 USD.
Với tiền, chúng ta thường chỉ quan tâm nó có giá trị bao nhiêu chứ không quan tâm identity riêng của từng đồng tiền.
Tất nhiên, nếu domain là hệ thống quản lý tiền sưu tập thì một tờ tiền có serial number cụ thể lại có thể trở thành Entity 😆
Điều đó cho thấy Entity hay Value Object không hoàn toàn phụ thuộc vào “vật thể ngoài đời là gì”, mà phụ thuộc vào cách domain nhìn nhận và sử dụng nó.
💠 Entity và Value Object thường không chỉ là data
Chúng còn đi cùng:
- Invariant — các business rule phải được bảo vệ, để object không rơi vào trạng thái invalid.
- Behavior — các phương thức biểu diễn hành vi và state transition của domain.
- Lifecycle — đặc biệt quan trọng đối với Entity.
- Domain meaning — object biểu diễn một khái niệm có ý nghĩa trong domain, chứ không chỉ là một nhóm field.
Ví dụ thay vì:
order.Status = OrderStatus.Submitted;
Ta có:
order.Submit();
Submit() không chỉ đổi một property. Nó có thể kiểm tra invariant, thay đổi state và phát sinh Domain Event.
Tương tự với Value Object:
var total = money.Add(other);
period.Contains(date);
period.Overlaps(other);
Với money immutable, Add() trả về value mới thay vì sửa instance hiện tại. Value Object không chỉ là một wrapper đẹp
hơn cho primitive type mà có thể chứa cả invariant và behavior của value đó.
💠 Aggregate thì xác định Domain Consistency Boundary — ranh giới của sự nhất quán
Đây mới là semantic quan trọng nhất của Aggregate. Một Aggregate chứa một tập state và business invariant cần được giữ nhất quán cùng nhau trong cùng một transactional boundary.
Aggregate Root là entry point duy nhất từ bên ngoài để thay đổi state của Aggregate. Các Entity con không nên bị thay đổi trực tiếp từ bên ngoài. Một flow minh họa:
Outside
↓
Aggregate Root
↓
Internal Entity
↓
Value Object
Lý do không đơn thuần là encapsulation cho đẹp, mà vì Aggregate Root phải có quyền kiểm soát mọi state transition có thể ảnh hưởng đến invariant của toàn Aggregate.
Ví dụ Order Aggregate:
Order
├── OrderLine
├── OrderLine
└── OrderLine
Có thể có các invariant như:
Orderphải có ít nhất mộtOrderLineđểSubmit()thành công.OrderđãSubmittedthì không được thêm hoặc xóaOrderLine.Order.Totalphải phản ánh chính xác tổng giá trị cácOrderLinetheo pricing rules của domain.
Vì vậy, với pseudo-code minh họa, caller không nên làm:
order.Lines.Add(...);
order.Lines[0].Quantity = -10;
mà phải đi qua behavior của Aggregate Root:
order.AddItem(...);
order.ChangeQuantity(...);
order.Submit();
Sau mỗi business operation thành công, Aggregate phải trở lại một state hợp lệ theo các invariant của nó, và các invariants trong nó vẫn giữ được sự nhất quán cùng nhau.
💠 Aggregate boundary cũng không được xác định chỉ dựa vào database relationship
Ví dụ:
Order
Customer
Product
Inventory
Order có CustomerId không có nghĩa Customer phải nằm trong Order Aggregate. OrderLine có ProductId cũng
không có nghĩa Product là Entity con của Order.
Aggregate boundary nên được suy ra từ câu hỏi:
“Những invariant nào thực sự cần được giữ consistent và atomic với nhau?”
Chứ không phải:
“Table này có foreign key tới table kia nên chúng thuộc cùng Aggregate.”
Đây là một trong những khác biệt lớn giữa domain modeling và database modeling.
💠 Aggregate cũng thường là nơi phát sinh Domain Events
Ví dụ:
order.Submit();
có thể raise: OrderSubmitted.
Đây là một fact đã xảy ra trong domain, chưa tự có nghĩa state đã commit xuống database. Domain Event đó có thể được các handler trong cùng bounded context xử lý, có thể dẫn đến thay đổi ở một Aggregate khác thông qua Application Layer, cập nhật projection, hoặc được map thành Integration Event để đi ra bên ngoài bounded context. Với Integration Event thông báo thay đổi đã persist, chỉ publish nó sau khi transaction tương ứng commit thành công.
Điểm quan trọng là Aggregate chỉ ghi nhận fact:
“Order đã được Submit.”
Nó không cần biết ai sẽ xử lý fact đó hay xử lý bằng cách nào.
💠💠💠 Tóm lại
Nếu tóm lại theo semantic meaning:
ENTITY - "Who / Which one is it?"
Identity + Invariant + Lifecycle + State + Behavior
VALUE OBJECT - "What value is it?"
Value + Invariant + Behavior + No identity worth tracking
AGGREGATE - "What must stay consistent together?"
Aggregate Root + Internal Entities / Value Objects (nếu cần)
+ Invariants
+ Transactional Consistency Boundary
Hiểu ở tầng này thì Entity không còn đơn giản là “class có ID”, Value Object không còn chỉ là “object không có ID”, và Aggregate cũng không còn là “một object chứa nhiều object khác”.
Entity và Value Object mô hình hóa ý nghĩa của các khái niệm trong domain. Aggregate mô hình hóa ranh giới mà trong đó các state và invariant của những khái niệm ấy phải được giữ nhất quán.
Bài viết có sự cộng tác của ChatGPT ❤